انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 From Managing Static Information Resources to Managing Dynamic Information Flows: Redefining the Role of Librarians and Information Professionals in the Face of Transformative Technologies از مدیریت منابع اطلاعاتی ایستا تا مدیریت جریان‌های پویای اطلاعات: بازتعریف نقش متخصص اطلاعات در مواجهه با فناوری‌های تحول‌آفرین 1 18 108444 10.22059/jlib.2026.108444 FA علیرضا نوروزی گروه علم اطلاعات و مدیریت دانش، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-0877-1566 Journal Article 2026 03 11 Objective: This study examines the paradigmatic shift in Library and Information Science (LIS) from managing static information resources, characterized by fixed identity, well-defined boundaries, and stable metadata, to managing dynamic information flows generated by transformative technologies including the dynamic web, Internet of Things (IoT), social media, and generative artificial intelligence (GenAI). The study aims to redefine the role of librarians and information professionals in response to this transformation and address the growing disconnect between LIS education, research, and practice. Method: This conceptual analysis adopts an interdisciplinary approach, synthesizing theoretical frameworks from data science, software engineering, social network analysis, communication studies, and LIS. The study reviews ontological theories of information flow alongside sociological theories. It employs comparative analysis between the traditional “access paradigm” and the emergent “information flow management paradigm”, examining their respective key questions, primary roles, tools, units of analysis, and temporal dimensions. Results: The analysis reveals that dynamic information flows fundamentally challenge traditional LIS assumptions regarding information identity, retrieval models, needs assessment, and classification systems. Information units in dynamic flows possess momentary, context-dependent identities that elude traditional metadata schemas such as MARC and Dublin Core. The “store-then-retrieve” model is being superseded by “real-time monitoring–filtering–push” models, wherein information must be proactively channeled to users before explicit requests are articulated. Traditional needs assessment methods prove inadequate for identifying emerging patterns, while rigid subject classifications lose effectiveness against non-linear, tag-based interconnections. The findings demonstrate that LIS curricula, textbooks, and information systems remain predominantly designed around static resource management, despite practical organizational requirements to engage with dynamic flows. Conclusions: This study concludes that LIS must redefine itself from a discipline focused on organizing static documents for future access to one actively engaged in monitoring, filtering, and directing dynamic information flows. The role of librarians and information professionals evolves from “gatekeeper” to “navigator”, a facilitator who determines what information should be retained, discarded, and to whom and when it should be delivered. This paradigm shift carries practical, theoretical, educational, and methodological implications requiring curricular redesign, adoption of computational research methods, and interdisciplinary engagement with data science and communication studies. Failure to address this transformation risks marginalizing the discipline, while proactive engagement offers opportunity to revitalize the strategic role of librarians and information professionals in the era of big data, IoT, and GenAI. هدف: این یادداشت به بررسی تغییر پارادایمی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی، از مدیریت منابع اطلاعاتی ایستا، که با هویتی ثابت، مرزهایی معین و فراداده‌هایی پایدار مشخص می‌شوند، به مدیریت جریان‌های پویای اطلاعات می‌پردازد که بر اثر فناوری‌های تحول‌آفرین نظیر وب پویا، اینترنت اشیاء، رسانه‌های اجتماعی، و هوش مصنوعی مولد پدید آمده‌اند. این مطالعه با هدف بازتعریف نقش متخصص اطلاعات در پاسخ به این دگرگونی و نیز واکاوی شکاف فزاینده میان آموزش، پژوهش و عمل در این حوزه انجام شده است. روش پژوهش: این تحلیل مفهومی با رویکردی میان‌رشته‌ای و با تلفیق چارچوب‌های نظری برگرفته از علم داده، مهندسی نرم‌افزار، تحلیل شبکه‌های اجتماعی، مطالعات ارتباطات و علم اطلاعات انجام شده است. در این یادداشت، نظریه‌های هستی‌شناختی جریان اطلاعات به همراه نظریه‌های جامعه‌شناختی مرور و بررسی شده‌اند. همچنین با به‌کارگیری تحلیل تطبیقی میان «پارادایم دسترسی» سنتی و «پارادایم مدیریت جریان اطلاعات» نوظهور، پرسش‌های کلیدی، نقش‌های اصلی، ابزارها، واحد تحلیل و ابعاد زمانی هر یک بررسی شده است. یافته‌ها: تحلیل حاضر نشان می‌دهد که جریان‌های پویای اطلاعات، مفروضات بنیادین علم اطلاعات و دانش‌شناسی را در زمینه هویت اطلاعات، الگوهای بازیابی، ارزیابی نیازها و نظام‌های رده‌بندی به چالش می‌کشند. واحدهای اطلاعاتی در جریان‌های پویا، هویتی لحظه‌ای و وابسته به بافت دارند که با طرح‌های فراداده‌ای سنتی نظیر مارک و دوبلین‌کور قابل ضبط نیستند. مدل «ذخیره‌سازی-سپس-بازیابی» جای خود را به مدل «پایش بی‌درنگ-پالایش-پیش‌رسانی» می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که اطلاعات بایستی پیش از طرح درخواست صریح از سوی کاربر، به‌طور فعال به او هدایت شود. روش‌های سنتی نیازسنجی برای شناسایی الگوهای نوظهور ناکارآمد هستند و رده‌بندی‌های موضوعی کتابخانه‌ای نیز در برابر پیوندهای غیرخطی و برچسب‌محور کارایی خود را از دست می‌دهند. یافته‌ها حاکی از آن است که با وجود الزامات عملی سازمان‌ها برای تعامل با جریان‌های پویا، هنوز برنامه‌های درسی، کتاب‌های مرجع و سامانه‌های اطلاعاتی این حوزه عمدتاً بر اساس مدیریت منابع ایستا طراحی شده‌اند. نتیجه‌گیری: علم اطلاعات و دانش‌شناسی باید خود را از رشته‌ای که صرفاً بر سازماندهی اسناد ایستا برای دسترسی آینده متمرکز است، به حوزه‌ای که به‌طور فعال به پایش، پالایش و هدایت جریان‌های پویای اطلاعات می‌پردازد، بازتعریف نماید. نقش متخصص اطلاعات از «دروازه‌بان» به «ناوبر» تحول یافته است؛ یعنی تسهیل‌گری که تعیین می‌کند چه اطلاعاتی باید نگهداری یا حذف شوند و چه اطلاعاتی برای چه کسی و در چه زمانی ارسال گردد. این تغییر پارادایمی دارای پیامدهای عملی، نظری، آموزشی و روش‌شناختی است که بازطراحی برنامه‌های درسی، پذیرش روش‌های پژوهشی محاسباتی و تعامل میان‌رشته‌ای با علم داده و مطالعات ارتباطات را ضروری می‌سازد. نادیده گرفتن این دگرگونی، رشته را به حاشیه خواهد راند؛ در حالی که مواجهه هوشمندانه با آن، فرصتی برای احیای نقش راهبردی متخصصان اطلاعات در عصر کلان‌داده‌ها، اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد فراهم می‌آورد.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108444_9e43f139d4d0b256241fdb164b4978f4.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 The Views of Knowledge and Information Science Students on the State of Entrepreneurship دیدگاه دانشجویان علم اطلاعات و دانش‌شناسی درباره وضعیت کارآفرینی 1 24 108443 10.22059/jlib.2026.412992.1817 FA حمیده اقطاعی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0009-0005-3358-1846 مژده سلاجقه گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0000-0002-6540-3754 عادل سلیمانی نژاد گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. 0000-0002-9757-6836 فریبرز درودی پژوهشکده علوم اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران. 0000-0003-0386-5301 Journal Article 2025 12 26 Objective: Entrepreneurship encompasses a broad range of competencies essential for identifying opportunities and successfully launching and managing businesses in competitive markets. Skills such as analytical and critical thinking, problem-solving, creativity, communication, and interpersonal abilities are vital for entrepreneurs to create and capitalize on new opportunities under dynamic conditions. This study aims to examine the entrepreneurial knowledge and skills of graduate students in Knowledge and Information Science (KIS) in Iran. Method: This descriptive survey study employed an online questionnaire as its primary data collection tool, distributed to postgraduate students enrolled in KIS programs across Iran. Participants were selected using stratified random sampling. The questionnaire, originally developed by Ugwu and Ezeani (2012), was validated through face validity assessment by subject matter experts. Its reliability was established via Cronbach’s alpha coefficient, which yielded a value of 0.84, indicating satisfactory internal consistency. Data were analyzed using descriptive statistics (frequencies and percentages). Results: The findings indicate that the personal entrepreneurial skills of KIS graduate students in Iran are at a favorable level, with students primarily introduced to entrepreneurship through personal interest. The level of knowledge regarding entrepreneurial characteristics was relatively favorable. Similarly, professional entrepreneurial skills, particularly those involving information and communication technology, were rated relatively favorably. The level of knowledge concerning entrepreneurial roles was also relatively favorable. Finally, the challenges and barriers to entrepreneurship and skill acquisition were perceived to be at a moderate level. Conclusions: The results suggest that administering a formal assessment to evaluate KIS students’ capabilities and organizing specialized workshops to enhance their entrepreneurial skills would be appropriate. It is further recommended that universities support the professional endeavors of KIS graduates by providing financial facilities and loans, in cooperation with banking institutions, along with credit guarantees. Moreover, the university system and national governance bodies should encourage KIS entrepreneurs in job creation by granting them sufficient resources to achieve their objectives and offering legal, administrative, and organizational backing. Given the critical role of information technology skills, KIS specialists should be deployed in complementary and reinforcing IT capacities within organizations. Consequently, human resource planning and recruitment processes should explicitly account for these competencies. هدف: کارآفرینی طیف گسترده‌ای از توانایی‌های حیاتی برای ایجاد آگاهی از فرصت‌ها برای شروع و اداره موفقیت‌آمیز یک کسب و کار در یک بازار رقابتی را در برمی‌گیرد. مهارت‌هایی مانند تفکر تحلیلی و انتقادی، حل مسئله، خلاقیت، ارتباطات و مهارت‌های بین فردی برای کارآفرینان جهت ایجاد و مدیریت فرصت‌های جدید در شرایط پویا ضروری است. هدف از این تحقیق، بررسی دانش و مهارت‌های کارآفرینی دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران است. روش پژوهش: روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی پیمایشی است. ابزار گردآوری، پرسشنامه برخط است که با پرس‌لاین برای جامعه آماری ارسال و داده‌ها گردآوری شد. جامعه آماری دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی کشور بودند. روش نمونه‌گیری، تصادفی طبقاتی و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق‌ساخته بود. برای تدوین آن از پرسشنامه استاندارد استفاده شده توسط (Ugwu and Ezeani, 2012) بهره گرفته شد. روایی ابزار گردآوری اطلاعات با روش روایی صوری توسط متخصصان موضوعی بررسی و تأیید شد. همچنین پایایی پرسشنامه با بهره‌گیری از آزمون آلفای کرونباخ تحلیل شد و میزان آن 84/0 تعیین شد. بر این اساس، پایایی ابزار گردآوری اطلاعات نیز تأیید شد. تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز در قالب جدول‌های آماری و توضیح مرتبط در بخش یافته‌های پژوهش انجام گرفت و داده‌های اطلاعاتی پژوهش گزارش شد. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که درباره مهارت‌های کارآفرینی شخصی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران وضعیت مطلوبی دارند و در درجه اول دانشجویان از طریق علاقه شخصی با کارآفرینی آشنا شده‌اند. در مورد میزان شناخت از ویژگی‌های کارآفرینی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در ایران در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارند. درباره مهارت‌های کارآفرینی حرفه‌ای در رشته نیز با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات، وضعیت نسبتاً مطلوب است. درباره میزان شناخت از نقش‌های کارآفرینی هم دانشجویان در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار دارند. در مورد مشکلات موجود بر سر راه کارآفرینی و کسب مهارت در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی، وضعیت نسبتاً مطلوب است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که شایسته است تا با برگزاری آزمون میزان توانمندی دانشجویان علم اطلاعات بررسی‌شده و نیز در این رابطه کارگاه‌های تخصصی برای تقویت مهارت‌های کارآفرینی برگزار شود. همچنین مناسب است که دانشگاه‌ها با ارائه امکانات مالی و وام توسط با همکاری نهادهای مالی مانند بانک و با تضمین‌های اعتباری از فعالیت حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات پیشتیبانی کنند. انتظار می‌رود که نظام دانشگاهی و حکمرانی در کشور، کارآفرینان حوزه علم اطلاعات را تشویق به ایجاد شغل کرده و امکانات کافی برای رسیدن به هدف مورد نظر در اختیار آنان قرار دهند و حمایت‌های حقوقی، اداری و سازمانی از آنان انجام شود. علاوه بر آن، با توجه به نقش مؤثر مهارت فناوری اطلاعات، انتظار می‌رود که از متخصصان علم اطلاعات به‌عنوان یکی از نقش‌های مکمل و مقوم فناوری اطلاعات در سازمان‌ها استفاده شود و برای استخدام نیروی انسانی در سازمان‌های برنامه‌ریزی شود.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108443_c10143e61ff9a8aa44a845da7c489334.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 Designing a Knowledge Management Network Ecosystem Model to Support Policymaking in the Islamic Consultative Assembly طراحی الگوی زیست‌بوم شبکه‌ای مدیریت دانش برای پشتیبانی از خط‌مشی‌گذاری در مجلس شورای اسلامی 1 30 108445 10.22059/jlib.2026.415215.1823 FA محمد حسین شادمان فر گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران. 0000-0003-1302-5998 روح الله تولایی گروه مدیریت دانش، دانشکده مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، شهر، ایران. 0000-0002-3551-3469 سید عابد رضایی گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، شهر، ایران. 0009-0005-4452-1304 Journal Article 2026 01 10 Objective: This study examined the nature, characteristics, and knowledge needs of policymaking in the Islamic Consultative Assembly of Iran. Given the increasing complexity of public issues, the study aimed to explain how knowledge is generated and utilized in parliamentary policymaking and to identify policymakers’ knowledge needs across different stages of the policy process. Method: The study adopted a qualitative approach based on Glaserian Grounded Theory. Data were collected through semi-structured interviews with 27 participants, including current and former members of parliament, parliamentary experts, commission specialists, staff members, and university faculty. Participants were selected through purposive and snowball sampling. Data analysis was conducted using the constant comparative method, including open, selective, and theoretical coding. Initially, 670 primary codes were extracted and later refined into 113 final conceptual codes. Results: The findings revealed that parliamentary policymaking is multi-source, context-dependent, interactive, and time-sensitive. Decision-making is shaped not only by formal evidence and expert analysis but also by political dynamics, stakeholder pressures, and institutional constraints. Knowledge needs vary across policymaking stages, ranging from baseline data and situational awareness to specialized analyses, concise policy-oriented knowledge, and implementation feedback. Credibility, reliability, rapid accessibility, standardization, and decision-support capability were identified as key characteristics of effective knowledge. Conclusion: The study concludes that effective parliamentary policymaking requires moving beyond fragmented information management toward a networked knowledge management ecosystem capable of integrating knowledge flows, institutional memory, and interactions among diverse actors to strengthen evidence-informed policymaking. هدف: این پژوهش با هدف تبیین ماهیت، ویژگی‌ها و نیازهای دانشی خط‌مشی‌گذاری در مجلس شورای اسلامی انجام شد و با توجه به پیچیدگی فزاینده مسائل عمومی و نقش تعیین‌کننده دانش، این پژوهش چگونگی شکل‌گیری، جریان و کاربست دانش در فرآیند خط‌مشی‌گذاری پارلمانی و نیازهای دانشی نمایندگان را در مراحل مختلف خط‌مشی گذاری شناسایی و تبیین کند. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد گلیزری انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 28 نفر از نمایندگان، ادوار و کارکنان مجلس، کارشناسان مرکز پژوهش‌ها، کارشناسان کمیسیون‌ها و اعضای هیئت علمی بودند و از طریق نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از روش مقایسه مستمر، کدگذاری باز، انتخابی و نظری تحلیل شدند. در فرآیند تحلیل، 670 کد اولیه استخراج و پس از حذف موارد تکراری و ادغام مفاهیم مشابه، 113 کد نهایی در قالب مقوله‌های مفهومی سازمان‌دهی شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد خط‌مشی‌گذاری در مجلس ماهیتی چندمنبعی، زمینه‌محور، تعاملی و زمان‌فشرده دارد و تصمیم‌گیری صرفاً مبتنی بر داده‌های رسمی یا تحلیل‌های کارشناسی نیست، بلکه تحت تأثیر تعاملات سیاسی، محدودیت‌های زمانی، فشارهای محیطی و منافع ذی‌نفعان شکل می‌گیرد و نیازهای دانشی در مراحل مختلف خط‌مشی‌گذاری متفاوت است؛ به‌گونه‌ای که در مرحله مسئله‌شناسی، داده‌های پایه و شناخت وضعیت موجود، در مرحله تحلیل، بررسی تخصصی و مقایسه گزینه‌ها، در مرحله تصمیم‌گیری، دانش فشرده و توصیه‌های سیاستی، و در مرحله نظارت، داده‌های اجرایی و بازخوردهای سیاستی اهمیت بیشتری دارند. افزون بر این، اعتبار، قابلیت اعتماد، استانداردسازی، دسترسی سریع و تصمیم‌یار بودن دانش از مهم‌ترین عوامل اثربخشی دانش در سیاست‌گذاری شناخته شدند. نتیجه‌گیری: پشتیبانی دانشی از خط‌مشی‌گذاری مستلزم گذار از مدیریت پراکنده اطلاعات به سمت شکل‌گیری اکوسیستم شبکه‌ای مدیریت دانش است؛ این اکوسیستم از طریق یکپارچه‌سازی جریان‌های دانشی، حافظه خط‌مشی، زیرساخت‌های اطلاعاتی و تعامل میان بازیگران مختلف، زمینه تولید دانش تصمیم‌یار و تقویت خط‌مشی‌گذاری را فراهم سازد.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108445_a6ac15a15c2dbbff1868a0ea531a9ccd.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 21 Designing a Model for Extracting and Sharing Tacit Knowledge in the National Archives and Library Organization of the Islamic Republic of Iran: A Qualitative Study with Content Analysis طراحی مدل استخراج و تسهیم دانش ضمنی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران: مطالعه کیفی با تحلیل مضمون 1 38 108446 10.22059/jlib.2026.418849.1832 FA مریم طاهری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-2799-1890 Journal Article 2026 01 15 Objective: This study aims to design a model for knowledge creation with an emphasis on tacit employee knowledge in the National Library and Archives Organization of the Islamic Republic of Iran, utilizing a qualitative approach and thematic analysis to enhance the effectiveness of knowledge management. Method: This applied research adopts a qualitative method based on Saunders' research onion framework. The research philosophy is interpretivist, with an inductive approach and a case study strategy focused on the National Library and Archives of Iran. Data were collected through 15 semi-structured interviews with academic experts and organizational managers, using purposive sampling based on expertise and experience criteria until theoretical saturation. Data analysis was performed in three stages—open, axial, and selective coding—using thematic analysis. Research quality was ensured through confirmability, credibility, transferability, and dependability criteria, and the final model was validated by relevant specialists. Results: The core phenomenon, namely the precise search for tacit knowledge in the context of digital transformation, was explained through a six-dimensional paradigm model. Extracted codes included 154 open codes, 21 basic themes, and 6 main themes. Causal conditions included knowledge dispersion and loss of organizational memory; contextual conditions included trust culture, knowledge leadership, and digital infrastructure; strategies included digital mentoring, documentation, and experience transfer sessions; intervening conditions included workload pressure, employee resistance, and fear of judgment; and consequences included increased productivity, enhanced organizational learning, and intellectual capital development. The proposed model, grounded in Nonaka and Takeuchi's framework and the ISM model, serves as a practical reflection of knowledge cycles and organizational communication, ultimately facilitating the conversion of tacit knowledge into explicit knowledge. Conclusion: The search for tacit knowledge in the National Library and Archives Organization is identified as a complex, multidimensional process rooted in the dynamic interaction of cultural, technological, and organizational factors. Successful implementation of the designed model—through strategies such as digital mentoring and documentation—enables the organization to bridge knowledge gaps, increase productivity, accelerate decision-making, foster innovation, and achieve sustainable competitive advantage in the context of digital transformation. هدف: طراحی مدلی برای استخراج و تسهیم دانش با تأکید بر دانش ضمنی کارکنان در سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران با رویکرد کیفی و تحلیل مضمون به منظور ارتقای اثربخشی مدیریت دانش است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش کیفی است که با بهره‌گیری از چهارچوب لایه‌های پیاز پژوهش ساندرز طراحی شده است. فلسفه پژوهش تفسیری، رویکرد آن استقرایی و راهبرد اصلی، مطالعه موردی بر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران است. داده‌ها از طریق ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان دانشگاهی و مدیران سازمان، با نمونه‌گیری هدفمند مبتنی بر معیارهای تخصص و تجربه تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها: در سه سطح کدگذاری اولیه، شناسایی مضامین پایه و سازماندهی مضامین اصلی با رویکرد براون و کلارک با روش تحلیل داده‌ها در چهارچوب روش تحلیل مضمون با رویکرد براون و کلارک (۲۰۰۶) و در سه سطح کدگذاری اولیه، شناسایی مضامین پایه و سازماندهی مضامین اصلی انجام گرفت. برای سازماندهی یافته‌ها از مدل پارادایمی به‌عنوان چهارچوب مفهومی استفاده گردید. انجام گرفت. کیفیت پژوهش با معیارهای تأییدپذیری، باورپذیری، انتقال‌پذیری و اعتمادپذیری تضمین و مدل نهایی توسط متخصصان تأیید شد. یافته‌ها: پدیده محوری پژوهش، جستجوی دقیق دانش ضمنی در بستر تحول دیجیتال، از طریق مدل پارادایمی شش بعدی تبیین شد. کدهای استخراج‌شده شامل ۱۵۴ کدباز، ۲۱ مضمون پایه و ۶ مضمون اصلی است. شرایط علّی شامل پراکندگی دانش و از دست رفتن حافظه سازمانی؛ شرایط زمینه‌ای شامل فرهنگ اعتماد، رهبری دانشی و زیرساخت دیجیتال؛ راهبردها شامل مربیگری دیجیتال، مستندسازی و جلسات انتقال تجربه؛ شرایط مداخله‌گر شامل فشار کاری، مقاومت کارکنان و ترس از قضاوت؛ و پیامدها شامل افزایش بهره‌وری، ارتقای یادگیری سازمانی و توسعه سرمایه فکری شناسایی شدند. مدل ارائه‌شده بر پایه چهارچوب نوناکا و تاکوشی و مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM)، انعکاسی عملی از چرخه‌های دانش و ارتباطات سازمانی است که درنهایت به تبدیل دانش ضمنی به دانش صریح منجر می‌شود. نتیجه‌گیری: جستجوی دانش ضمنی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی فرایندی پیچیده و چندبعدی باریشه در تعامل پویای عوامل فرهنگی، فناورانه و سازمانی است. اجرای موفقیت‌آمیز مدل طراحی‌شده، با به‌کارگیری راهبردهایی چون مربیگری دیجیتال و مستندسازی، سازمان را در پر کردن شکاف‌های دانشی، افزایش بهره‌وری، تسریع تصمیم‌گیری، رشد نوآوری و دستیابی به مزیت رقابتی پایدار در بستر تحول دیجیتال یاری می‌رساند.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108446_3a24a5c1117ad067e5d703a9ce609cb9.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 Assessing the Current State and Knowledge Management Maturity in the Banking Industry: A Case Study of Omid Computer Services Company ارزیابی وضعیت موجود و سنجش بلوغ مدیریت دانش در صنعت بانکداری، مطالعه موردی: شرکت رایانه خدمات امید 1 26 104686 10.22059/jlib.2025.406526.1804 FA حسین میرزایی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0009-0009-6628-9031 نصرت ریاحی نیا گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0002-8628-2357 داود حاصلی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. 0000-0002-1406-211X Journal Article 2026 01 10 Objective: The present study aims to assess the current state and measure the knowledge management (KM) maturity level in "Omid Computer Services Company" (OCSC), a key player in Iran’s banking and financial technology sector. Method: This applied research employed a quantitative descriptive-survey method. The Siemens Knowledge Management Maturity Model (KMMM) was utilized. Data were collected using two tools: (1) a standard KMMM questionnaire distributed among 330 employees, yielding 197 valid responses; and (2) a checklist completed by 11 managers and subject matter experts based on objective evidence. The Analytic Hierarchy Process (AHP) was used to assign weights to the two instruments (45% for the questionnaire and 55% for the checklist) to calculate the final maturity score. Results: The overall mean score of the questionnaire (employee perception) was 3.08 out of 5, while the overall mean of the checklist (objective reality) was 2.21. The final weighted KM maturity score for OCSC was 2.60 out of 5, placing the organization at Level 2 (Repeatable) according to the KMMM. The highest scores were observed in the dimensions of "Technology, Infrastructure" (3.28) and "Knowledge Structures, Knowledge Forms" (2.98). Conversely, the lowest scores belonged to "Strategy, Knowledge Goals" (1.86) and "People, Competencies" (2.48). Conclusions: OCSC is at the threshold of moving from ad-hoc, project-based KM activities towards standardized processes. A significant gap exists between employee perceptions and the objective reality, indicating a lack of documentation and process transparency. The company’s primary strengths lie in its technological infrastructure, while critical weaknesses include the absence of a clear KM strategy, a weak sharing culture, and undefined processes. A two-year roadmap focusing on strategy formulation, process documentation, and cultural development is essential for progressing to Level 3 (Defined). هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت موجود و سنجش سطح بلوغ مدیریت دانش در شرکت رایانه خدمات امید (یکی از شرکت‌های فعال در صنعت بانکداری و مالی ایران) براساس مدل بلوغ مدیریت دانش زیمنس (KMMM) انجام شد. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-پیمایشی از نوع کمی است. داده‌ها با دو ابزار جمع‌آوری شد: 1) پرسشنامه استاندارد زیمنس که میان 330 نفر از کارکنان شرکت توزیع شد و 197 پرسشنامه قابل تحلیل برگشت داده شد؛ ۲) سیاهه وارسی که توسط ۱۱ نفر از مدیران و خبرگان موضوعی بر اساس شواهد عینی تکمیل شد. برای ترکیب نتایج دو ابزار، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی و تعیین وزن (۴5 درصد برای پرسشنامه و ۵۵ درصد برای سیاهه وارسی) استفاده شد. یافته‌ها: میانگین کل پرسشنامه (ادراک کارکنان) 08/3 و میانگین کل سیاهه وارسی (واقعیت عینی) 21/2 بود. امتیاز نهایی بلوغ مدیریت دانش شرکت با تلفیق وزنی، 60/2 محاسبه شد که بر اساس مدل KMMM، سازمان را در سطح دوم (تکرارپذیر) قرار می‌دهد. بالاترین امتیاز مربوط به ابعاد «فناوری، زیرساخت» (28/3) و «ساختارهای دانش، فرم‌های دانش» (98/2) و پایین‌ترین امتیاز مربوط به «استراتژی، اهداف دانش» (86/1) و «افراد، شایستگی‌ها» (48/2) بود. نتیجه‌گیری: شرکت رایانه خدمات امید در آستانه گذار از فعالیت‌های موردی و پروژه‌های پایلوت به سمت فرایندهای استاندارد مدیریت دانش قرار دارد. شکاف معنادار میان ادراک کارکنان و وضعیت عینی سازمان، فقدان مستندسازی و شفافیت را نشان می‌دهد. نقاط قوت اصلی در زیرساخت‌های فناوری و نقاط ضعف بحرانی در عدم وجود راهبرد دانشی روشن، ضعف فرهنگ مشارکت و فرایندهای تعریف‌نشده است. ارائه نقشه‌راه دو ساله با تمرکز بر تدوین استراتژی، مستندسازی فرایندها و فرهنگ‌سازی برای ارتقا به سطح سوم (تعریف‌شده) ضروری است.

https://jlib.ut.ac.ir/article_104686_04751cf45955b53e642848490f14d01d.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 Evaluating Knowledge Management Maturity Using the APQC Maturity Model ارزیابی بلوغ مدیریت دانش بر اساس مدل APQC 1 18 108449 10.22059/jlib.2026.416149.1828 FA سعید غفاری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-1030-9234 مسعود بختیاری حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-8933-8969 سروش غفاری گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، تهران، ایران. 0009-0000-1038-6953 Journal Article 2026 01 30 Objective: This study aimed to assess the level of knowledge management maturity in the public libraries of Qom based on the APQC model. Method: This applied study employed a descriptive-correlational research design. The statistical population consisted of 112 librarians working in the public libraries of Qom, of whom 86 were selected as the sample using the Cochran formula. Data were collected using the standard APQC knowledge management maturity questionnaire and analyzed in SPSS using Pearson’s correlation coefficient, one-sample t-test, and Friedman test. Results: The results indicated positive and significant relationships among the dimensions of knowledge management maturity. The one-sample t-test also showed that the mean scores of the knowledge management dimensions were below the desired level. Overall, the knowledge management maturity of the libraries was classified at the initial stage, namely “starting to recognize the need.” In the ranking of the dimensions, information technology obtained the highest position, whereas leadership ranked the lowest. Conclusions: The findings indicate that although the information technology infrastructure is relatively well-developed, weaknesses in leadership, organizational processes, and employee capabilities constitute major barriers to improving knowledge management maturity in the public libraries of Qom. Therefore, strengthening managerial support, improving knowledge processes, and developing employees’ capabilities should be prioritized in knowledge management improvement programs. هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی سطح بلوغ مدیریت دانش در کتابخانه‌های عمومی شهر قم بر اساس مدل APQC انجام شد. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری شامل ۱۱۲ نفر از کتابداران کتابخانه‌های عمومی شهر قم بود که ۸۶ نفر از آنان با استفاده از فرمول کوکران به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد مدل APQC گردآوری و با آزمون‌های همبستگی پیرسون، t تک‌نمونه‌ای و فریدمن در نرم‌افزار SPSS تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین مؤلفه‌های بلوغ مدیریت دانش روابط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، نتایج آزمون t تک‌نمونه‌ای بیانگر پایین‌تر بودن میانگین مؤلفه‌های مدیریت دانش از سطح مطلوب بود و در مجموع، سطح بلوغ مدیریت دانش در مرحله ابتدایی «شروع درک نیاز» قرار گرفت. در رتبه‌بندی مؤلفه‌ها، فناوری اطلاعات بالاترین و رهبری پایین‌ترین رتبه را به خود اختصاص دادند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد اگرچه زیرساخت فناوری اطلاعات از وضعیت مطلوب‌تری برخوردار است؛ اما ضعف در رهبری، فرایندهای سازمانی و قابلیت‌های کارکنان، مهم‌ترین موانع ارتقای بلوغ مدیریت دانش در کتابخانه‌های عمومی شهر قم محسوب می‌شوند؛ بنابراین، تقویت حمایت مدیریتی، بهبود فرایندهای دانشی و توانمندسازی کارکنان باید در اولویت برنامه‌های ارتقای مدیریت دانش قرار گیرد.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108449_fc72ef28a54a9a2440621bb13c0c8484.pdf

انتشارات دانشگاه تهران تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی 2783-4638 60 1 2026 03 30 Presenting a Conceptual Framework for Information Architecture in University Library Websites: A Meta-Synthesis Study ارائه چارچوب مفهومی معماری اطلاعات در وبگاه کتابخانه‌های دانشگاهی: یک مطالعه فراترکیب 1 42 108450 10.22059/jlib.2026.413562.1818 FA مریم باغ محمد گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، شهر، ایران. 0009-0008-6854-7682 منصور کوهی رستمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، شهر، ایران. 0000-0002-1351-6052 Journal Article 2026 01 10 Objective: Information architecture (IA) plays a fundamental role in organizing, retrieving, and disseminating information through academic library websites. Despite the growing body of research, existing studies remain fragmented and lack a comprehensive conceptual framework. This study aims to identify the factors influencing IA in academic library websites and to develop an integrated conceptual framework through a qualitative meta-synthesis. Method:This qualitative study employed the seven-stage meta-synthesis framework proposed by Sandelowski and Barroso. Relevant studies published between 2010 and 2025 were retrieved from the Scopus and Web of Science databases using systematic searching and backward snowball sampling. Following quality appraisal using the CASP checklist, 47 studies were synthesized through open, axial, and selective coding, thematic analysis, and Python-assisted data processing and network analysis. Results:The meta-synthesis identified five interrelated dimensions of information architecture: User-Centeredness and User Experience, Technological Infrastructure and Artificial Intelligence, Information Organization and Structuring, Contextual and Institutional Factors, and Sustainable Information Architecture. User-centeredness emerged as the dominant dimension, whereas contextual and sustainability-related factors were comparatively underrepresented. The relationships among these dimensions formed the basis of an integrated conceptual framework for academic library websites. Conclusions:The findings demonstrate that information architecture should be viewed as a multidimensional socio-technical ecosystem rather than a purely technical framework. The proposed conceptual framework advances existing knowledge by integrating user-centered design, organizational structures, technological infrastructure, institutional governance, sustainability, and emerging interdisciplinary concepts into a unified model. This framework provides both a theoretical foundation for future research and practical guidance for designers, academic library managers, and policymakers. هدف: امروزه محیط‌های اطلاعاتی دانشگاهی و وبگاه‌های کتابخانه‌ای در مواجهه با حجم روزافزون اطلاعات، به تأثیر معماری اطلاعات به عنوان بنیان سیستم‌های اطلاعاتی در اشاعه و دسترسی‌پذیری دانش بیش از پیش واقف هستند. پژوهش حاضر با شناسایی عوامل مؤثر بر معماری اطلاعات وبگاه‌های کتابخانه‌های دانشگاهی، جنبه‌های جدیدی از عوامل تأثیرگذار در حوزه‌های زیرساختی، فناوری، سیاست‌گذاری و کاربرمحوری و همچنین شکاف‌های موجود را به منظور ارائه یک چارچوب مفهومی بررسی کرده است. روش پژوهش: این پژوهش کیفی با روش فراترکیب انجام شد. با استفاده از مدل هفت‌مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو و روش گلوله برفی، مقالات مرتبط از پایگاه‌های اسکوپوس و وب آو ساینس (۲۰۱۰-۲۰۲۵) شناسایی، ارزیابی و تحلیل شدند. استخراج و تحلیل یافته‌ها از طریق فرایند کدگذاری سه‌مرحله‌ای (باز، محوری، انتخابی)، روش تحلیل مضمون و ابزارهای برنامه‌نویسی پایتون صورت گرفت. یافته‌ها: پنج مؤلفه اصلی حاصل از نتایج این پژوهش، شامل:1. سازماندهی و ساختاربندی اطلاعات (شامل سیستم‌های سازماندهی اطلاعات و مدل‌سازی ساختار محتوایی)؛ 2. زیرساخت‌های فناوری و هوش مصنوعی (شامل زیرساخت‌های فناورانه، پلتفرم‌ها و سیستم‌های هوشمند و هوش مصنوعی)؛ 3. کاربرمحوری (شامل قابلیت استفاده، دسترس‌پذیری، تجربه کاربری، نیازها و رفتار کاربران)؛ 4. عوامل زمینه‌ای و نهادی (شامل روش‌های طراحی و ارزیابی، سیاست‌های سازمانی، محیط‌های اطلاعاتی، آموزش و توانمندسازی، تحولات میان‌رشته‌ای و علوم انسانی دیجیتال)؛ و 5. معماری اطلاعات پایدار (شامل پایداری و توسعه پایدار) بودند. نتیجه‌گیری: مؤلفه‌ها به صورت شبکه‌ای وابسته هستند و معماری اطلاعات موفق نیازمند رویکردی تلفیقی و چندبعدی است. کاربرمحوری، سازماندهی و فناوری بیشترین مرکزیت را داشتند و عوامل زمینه‌ای و پایداری کمترین پوشش پژوهشی را نشان دادند. مفاهیم نوظهوری مانند هم‌ترازی سیستمی، سواد دیجیتال، کتابدار وبگاه، ناوبری مشارکتی، علوم انسانی دیجیتال، کتابخانه سبز و نقش کاربر در پذیرش فناوری، مسیر پژوهش‌های آتی را غنی می‌کنند و چارچوبی عملی برای طراحان، مدیران کتابخانه‌ها و سیاست‌گذاران فراهم می‌آورند.

https://jlib.ut.ac.ir/article_108450_3cd02137888156e172b67126263e1d40.pdf