جریان‌های دانشی مؤثر بر خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار: شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های کلیدی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران.

2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران

3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران

10.22059/jlib.2025.404264.1800

چکیده

هدف: با توجه به ضرورت شناسایی و ترویج الگوهای خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار و به منظور بهره‌گیری از تجربیات جهانی در تبیین وضعیت زنان در ایران، پژوهش حاضر با روش فراترکیب و با مرور مطالعات بین‌المللی، درصدد شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های جریان‌های مؤثر بر خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار است تا زمینه‌ بومی‌سازی یافته‌ها برای تقویت شبکه‌های دانش زنان ایرانی فراهم شود.
روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توسعه‌ای بوده که با رویکرد کیفی و روش فراترکیب هفت مرحله‌ای سندلوسکی و باروسو انجام شده است. جامعه پژوهش شامل تولیدات علمی مرتبط با موضوع از سال 2010 تا 2024 (1390 تا 1403) است که پس از انجام فرایند غربالگری، 66 تولید علمی انتخاب شدند. به منظور تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزار مکس‌کیودا بهره‌برداری شده است.
یافته‌ها: در مجموع، 273 کد شناسایی‌شده در 33 مقولۀ فرعی، هفت مقوله اصلی و سه مضمون دسته‌بندی شدند. مضمون جریان دانش، شامل سه مقوله اصلی عوامل تأثیرگذار، فرایندها و ابزارها/ مکانیزم‌ها بود. در این بخش کدهای «خلاقیت» ذیل مقولة اصلی عوامل تأثیرگذار، «آموزش»، «آموزش عالی» و «تجربه زیسته» ذیل مقولۀ اصلی فرایندها و کد «شبکه‌های اجتماعی» دارای بیشترین فراوانی بودند. مضمون خلق دانش شامل دو مقولۀ اصلی فرایندها و نتیجه/ خروجی دانش بود؛ در این بخش کدهای «تأثیر اجتماعی» و «نوآوری» ذیل مقولۀ اصلی نتیجه/ خروجی دانش دارای بیشترین فراوانی بود. مضمون جنسیت شامل دو مقولۀ اصلی چالش‌ها و موانع و ویژگی‌های زنان بود. در این بخش کد «هویت» ذیل مقولة اصلی ویژگی‌های زنان و کد «نابرابری جنسیتی»  ذیل مقولۀ اصلی چالش‌ها و موانع، دارای بیشترین تکرار و فراوانی بود.
نتیجه‌گیری: این پژوهش با شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های جریان‌های دانشی مؤثر بر خلق دانش توسط زنان تأثیرگذار، به ویژه بر پایه مرور مطالعات بین‌المللی و تفسیر بومی آنها در زمینه فرهنگی و اجتماعی ایران، می‌تواند به سیاست‌گذاران و فعالان فرهنگی-اجتماعی در طراحی و توسعه فرایندها و ابزارهای تقویت شبکه‌های دانش زنان یاری رساند. نتایج حاصل، ضمن شناسایی موانع و ارائه راهکارهای عملی برای ارتقای جریان‌های دانشی، بر اهمیت مؤلفه‌هایی همچون خلاقیت، آموزش و شبکه‌های اجتماعی در تسهیل خلق و ترویج دانش در میان زنان تأثیرگذار تأکید دارد و می‌تواند زمینه‌ساز افزایش توانمندی، نوآوری و اثرگذاری اجتماعی آنان شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Knowledge Flows Influencing Knowledge Creation by Influential Women: Identifying Key Dimensions and Components

نویسندگان [English]

  • Nazli Taram 1
  • Atefeh Zarei 2
  • Behrooz Bayat 3
  • Alireza Isfandyari 3
1 Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran
2 Department of Knowledge and Information Sceince, Faculty of Humanities, Islamlc Azad University, Hamedan Branch, Iran
3 Department of Knowledge and Information Science Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Hamedan Branch, Hamedan, Iran
چکیده [English]

Objective: In recognition of the necessity to identify and promote patterns of knowledge creation by influential women, and to leverage global insights to better understand the status of women in Iran, this study employs a meta-synthesis approach to analyze international research. The aim is to identify the dimensions and components of the dynamics that influence knowledge creation by influential women, thereby providing a foundation for contextualizing (or localizing) these findings within the Iranian setting and strengthening the knowledge networks of Iranian women.
Method: The present study is developmental in nature, conducted with a qualitative approach using Sandelowski and Barroso’s seven-stage meta-synthesis method. The research population consists of scientific publication related to the topic from 2010 to 2024. After a systematic screening process, 66 scientific publication were selected for inclusion.  Data analysis was performed using MAXQDA software.
Results: In total, 273 codes were identified and categorized into 33 subcategories, 7 main categories, and 3 themes. The first theme, Knowledge Flow, encompassed three main categories: Influencing Factors, Processes, and Tools/Mechanisms. Within this theme, the code “Creativity” (under the main category of Influencing Factors), and the codes “Education,” “Higher Education,” and “Lived Experience” (under the main category of Processes), along with “Social Networks,” exhibited the highest frequency.  The second theme, Knowledge Creation, comprised two main categories: Processes and Knowledge Outcomes/Outputs. In this theme, the codes “Social Impact” and “Innovation” (under the main category of Knowledge Outcomes/Outputs) appeared most frequently. The third theme, Gender, included two main categories: Challenges and Barriers and Women’s Characteristics. Here, the code “Identity” (under the main category of Women’s Characteristics) and the code “Gender Inequality” (under the main category of Challenges and Barriers) demonstrated the highest recurrence and frequency.
Conclusions: This study, by identifying the dimensions and components of knowledge flows that effectively contribute to knowledge creation by influential women, particularly through a synthesis of international literature and its localized interpretation within Iran’s sociocultural context, can assist policymakers and sociocultural practitioners in designing and developing processes and tools to strengthen women’s knowledge networks. The findings not only identify key barriers and obstacles but also propose practical strategies for enhancing knowledge flows. They further underscore the critical role of factors such as creativity, education, and social networks in facilitating and promoting knowledge creation among influential women, thereby laying the groundwork for enhancing their capabilities, fostering innovation, and amplifying their social impact. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • knowledge creation
  • knowledge flows
  • knowledge management
  • elites
  • women's empowerment

مراجع

ابتکار، معصومه (1399). آمار زنان تحصیل کرده کشور. بیان ما. short_url/vdceoo8p.jh87zi9bbj.html
اکبری، عسگر؛ نوشین‌فرد، فاطمه؛ حریری، نجلا (1397). شناسایی و اولویت‌بندی موانع جریان دانش در براساس مدل بلوغ مدیریت دانش. پژوهشنامه کتابداری، 8 (16)، 129-146.
امانی، جواد؛ خضری آذر، هیمن، و محمودی، حجت (1391). معرفی مدل‌یابی معادلات ساختاری به روش حداقل مجذورات جزئی (PLS-PM) و کاربرد آن در پژوهش‌های رفتاری. برخط دانش روان‌شناختی، 1، 55-41.
بازرگان، عباس (1395). مقدمه‌ای بر روش‌های پژوهش کیفی و آمیخته، تهران: دیدار.
باواخانی، آناهیتا؛ رضایی شریف‌آبادی، سعید؛ غایبی، امیر، و نجفی، محسن (1399). شناسایی و اولویت‌بندی موانع جریان دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی براساس مدل بلوغ مدیریت دانش. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 23 (89)، 121-150. https://doi.org/10.30481/lis.2020.199360.1618
بیان، حسام‌الدین (1397). نقش سازنده زنان در ارتقای دانش بهره‌وری. فرایند مدیریت و توسعه، ۱۲ (۱)، 1-12.
پیری، مرتضی، ابصاری، فردین (1403). تبیین ابعاد جریان دانش در شرکت‌های دانش‌بنیان دفاعی. راهبرد دفاعی، 22(87).
توکلی، نیره (1400). درصد زنان تحصیل‌کرده بیکار ایرانی، دیده‌بان ایران.
دانائی فرد، حسن، مظفری، زینب (1387). ارتقاء روایی و پایایی در پژوهش‏‌های کیفی مدیریتی: تاملی بر استراتژی‏‌های ممیزی پژوهشی. پژوهش‏‌های مدیریت، 1(1)، 131-162.
دنیای اقتصاد (۱۴۰۰). سهم زنان از صندلی‌های شورا چقدر است؟ + جدول. قابل دسترسی در: https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3877986
دنیای اقتصاد (۱۴۰۲). سهم زنان از مدیریت در ایران: مدیریت فراتر از مرزها. قابل دسترسی در:  https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-4103062
دهبان، اسماعیل؛ محمدی‌فاتح اصغر، و شرفی‌نژاد، نورالدین (1393). چرخه مدیریت دانش در سازمان‌ها: به همراه پرسشنامه و ابزارهای نوپدید در عرصه مدیریت دانش. تهران: موسسه کتاب مهربان نشر
زاهدی، محمدرضا؛ و جوادی، سکینه (1397). رویکرد جریان دانش و نقش آن در کارآفرینی سازمانی. سیاست‌نامه علم و فناوری، 8(3)، 63-75.
زعفرانچی، لیلا سادات (1385). زنان و خانواده در چهار برنامه توسعه. مطالعات راهبردی زنان، شماره 33، 98-129.
زند، حسام؛ حقیقت‌طلب، مریم (1393). شناسایی و رتبه‌بندی موانع جریان دانش براساس چرخه مدیریت دانش سازمان. مدیریت صنعتی، 9 (26)، 1-12.
سرگلزائی، عصمت؛ خانی، ناصر (1400). آینده کارهای دانشی و کارکنان دانشی درجهان پس از کرونا. دومین همایش ملی تولید دانش سلامتی و حکمرانی در جهان پساکرونا.
طباطبائی، مریم‌السادات (1401). «معرفی و بهره‌گیری از ظرفیت زنان تأثیرگذار نقطه مقابل زن، زندگی، آزادی است». خبرگزاری شبستان. قابل دسترسی در: http://shabestan.ir/detail/News/1253480
فدراسیون سرآمدان علمی ایران (1400). آیین‌نامه انتخاب و حمایت سرآمدان علمی ایران.
کولایی، الهه؛ حافظیان، محمدحسین (1401). نقش زنان در توسعه‌‎ و پیشرفت کشورهای اسلامی. خبرگزاری کار ایران. قابل دسترسی در: https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1220790.
محمداسماعیل، صدیقه؛ حمیدی‌، فاطمه (1400). مدل جریان دانش در صنعت بانکداری. مدیریت راهبردی دانش سازمانی، 12، 123-153.
محمدی، ترانه (۱۴۰2). آمار مشارکت زنان در عرصه‌های مدیریتی و تصمیم‌گیری در ایران. خبرگزاری رکنا، کدخبر: 963638. تاریخ: 26/10/1402. https://www.rokna.net/
محمدی، صدیقه؛ حمیدی، فاطمه (1400). مدل جریان دانش در صنعت بانکداری. مدیریت راهبردی دانش سازمانی، 4 (12)، 123-153.
میرسپاسی، ناصر؛ طلوعی اشلقی، عباس؛ معمارزاده، غلامرضا و پیدایی، میرمهرداد (1389). طراحی مدل تعالی منابع انسانی در سازمان‏‌های دولتی ایران با استفاده از تکنیک دلفی فازی، پژوهشهای مدیریت، شماره 87 ، ص 1-5.
نعمت‌الهی، علی (1398). نقش زنان در فرهنگ‌سازی و رشد فرهنگ جامعه. خبرنگاری مهر.
نورنیوز (۱۴۰۳). حضور زنان ایرانی: دانشگاه 61 درصد، مدیریت 25 درصد، کسب و کار 11 درصد. یکشنبه دوم، دی ماه 1403. شناسه خبر : 204955. قابل دسترسی در: https://nournews.ir/fa/news/204955/
وصفی، محمدرضا؛ جعفری، سمیه؛ عابدی، یوسف؛ راه‏‌جو، آمنه؛ اندایش، سیف‌الله، و فیض‌الهی، یاسر (1399). پژوهش در علوم اطلاعات و دانش‏‌شناسی: بینش، دانش، روش و گزارش. تهران: چاپار. 
Akbari, A.; Noushinfard, F.; & Hariri, N. (2018). Identification and prioritization of knowledge flow barriers based on the knowledge management maturity model. Journal of Library Sciences, 8 (16), 129-146. [in Persian]
Albert, M., Rowland, P., Friesen, F., & Laberge, S. (2021). Barriers to cross-disciplinary knowledge flow: The case of medical education research. Perspectives on Medical Education, 1-7.
Amani, J.; Khezri Azar, H.; & Mahmoudi, H. (2012). Introduction to the Structural Equation Modeling Method using Partial Least Squares (PLS-PM) and its Application in Behavioral Research. Iranian Journal of Psychological Knowledge, 1, 55-41. [in Persian]
Ardener, S. (2020). Introduction: The nature of women in society. In Defining females (pp. 1-33). Routledge.
Bavakhani, A. , Rezaei Sharifabadi, S., Ghaebi, A., & Najafi, M. (2020). Developing organizational knowledge creation model in knowledge-based firms of Iran. Library and Information Sciences, 23(1), 121-150. https://doi.org/10.30481/lis.2020.199360.1618 [in Persian]
Bayan, H. (2018). The constructive role of women in enhancing productivity knowledge. Process of Management and Development, 12 (1), 1-12. [in Persian]
Bazargan, A. (2016). Introduction to Qualitative and Mixed Methods of Research. Tehran: Didar.
Bonuedie, B. M., & Fombad, M. C. (2024). Knowledge-sharing strategies for poverty eradication among rural women. Libri, 74(1), 1–17. https://doi.org/10.1515/libri-2023-0021
Bouncken, R. B., Aslam, M. M., Gantert, T. M., & Kallmuenzer, A. (2023). New work design for knowledge creation and sustainability: An empirical study of coworking-spaces. Journal of Business Research, 15(4), 313-337.
Clement, T. (2015). An information science question in DH feminism. Digital Humanities Quarterly, 9(2). https://digitalhumanities.org/dhq/vol/9/2/000186/000186.html
DanaeiFard, H., & Mozaffari, Z. (2008). Enhancing validity and reliability in management qualitative research: a reflection on research audit strategies. Management Research, 1 (1), 131-162. [in Persian]
Deborah, S. (2010). Women in European culture and society: Gender, skill and identity from 1700. Routledge.
Dehban, E., Mohammadian Fateh, A., & Sharifi Nejad, N. (2014). Knowledge management cycle in organizations: with questionnaire and emerging tools in the field of knowledge management. Tehran: Mehrban Ketab Publication. [in Persian]
Donya-e-Eqtesad (2021). What is the percentage of women in board seats?. Accessible at: https://www.donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3877986  [in Persian]
Duan, Y., Yang, M., Huang, L., Chin, T., Fiano, F., de Nuccio, E., & Zhou, L. (2022). Unveiling the impacts of explicit vs. tacit knowledge hiding on innovation quality: The moderating role of knowledge flow within a firm. Journal of Business Research, 139, 1489-1500.
Ebtekar, M. (2020). Statistics of Educated Women in Iran. Bayan Ma. short_url/vdceoo8p.jh87zi9bbj.html [in Persian]
Federation of Scientific Elites of Iran (2021). Regulations for selecting and supporting scientific elites of iran. [in Persian]
Fox, S. A., Scelza, B., Silk, J., & Kramer, K. L. (2023). New perspectives on the evolution of women's cooperation. Philosophical Transactions of the Royal Society B, 378(1868), 411-424.
Grant, R. M. (2013). The development of knowledge management in the resource-based view of the firm. Knowledge and Process Management, 20(1), 3–9.
Habash, R. (2023). An experiential engineering learning model for knowledge and state of flow creation. Springer cham Letters, 34(2), 917-936.
Hilbert, M. (2016). Formal definitions of information and knowledge and their role in growth through structural change. StructuralChange and Economic Dynamics, 38, 69–82.
Koulaei, E., & Hafezian, M. (2022). The role of women in the development and progress of islamic countries. ILNA News Agency. Retrieved from https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1220790 [in Persian]
KVINFO. (n.d.). Documentation and information centre on women and gender. Copenhagen: The Danish Centre for Research and Information on Gender, Equality and Diversity. Retrieved from https://en.wikipedia.org/wiki/KVINFO
Mao, J., Liang, Z., Cao, Y., & Li, G. (2020). Quantifying cross-disciplinary knowledge flow from the perspective of content: Introducing an approach based on knowledge memes. Journal of Informetrics, 14(4), 101092.
Mayer, B., & Sugiyama, K(2007). The concept of knowledge in KM: a dimentional model. Journal of Knowledge Management, 11(1), 17-70.
McAdam, R., Mason, B., & McCrory, J.(2007). Exploring the dichotomies within the tacit knowledge literature: towards a process of tacit knowing in organizations. Journal of Knowledge Management, 11(2), 43–59.
Mirspasi, N., Tolouei Ashlaghi, A., Memarzadeh, G., & Peidai, M. (2010). Designing a human resources excellence model in iranian government organizations using fuzzy Delphi technique. Management Research, 87, 1-5. [in Persian]
Mohamadi, T. (2023). Statistics on women's participation in management and decision-making in Iran. https://www.rokna.net [in Persian]
Mohammad Esmaeil, S., & Hamidi, F. (2021). Knowledge flow model in banking industry. Strategic Management of Organizational Knowledge, 4 (1), 123-153. https://doi.org/10.47176/smok.2021.1251 [in Persian]
Nematollahi, A. (2019). The role of women in culture-building and the growth of social culture. Mehr News Agency. [in Persian]
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge creation company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford University Press, New York.
Nonaka, I., Toyama, R., & Konno, N. (2000). SECI, BA and leadership: A unified model of dynamic knowledge creation. Long Range Planning, 33(1), 5–34.
Noor News (2024). Presence of Iranian Women: University 61%, Management 25%, Business 11%. Sunday, the second of Dey 1403. Noor News, News ID: 204955. Accessible at: https://nournews.ir/fa/news/204955/ [in Persian]
Papanek, H. (2019). The ideal woman and the ideal society: Control and autonomy in the construction of identity. In Identity politics and women. Routledge.
Piri, M., & Absari F. (2024). Explaining the dimensions of knowledge flow in defense knowledge-based companies. Defense Strategy, 22(87). [in Persian]
Polanyi, M. (1966), The tacit dimension. Peter Smith, Gloucester, MA, University of Chicago Press: Chicago.
Rosaldo, M. Z., Lamphere, L., & Bamberger, J. (1974). Woman, culture, and society. Stanford University Press.
 Scott, D., & Olivius, E. (2023). Making gender known: Assembling gender expertise in international organizations. International Studies Quarterly, 67(2), 035. https://doi.org/10.1093/isq/sqad035
Sergolzaei, E., & Khani, N. (2021). The future of knowledge work and knowledge workers in the post-corona era. The Second National Conference on the Production of Health Knowledge and Governance in the Post-Corona World. [in Persian]
Shi, W., & Wu, R. (2024). Women’s strength in science: Exploring the influence of female participation on research impact and innovation. Scientometrics, 129 (7), 4529-4551. https://doi.org/10.1007/s11192-024-05089-x
Simonton, D. (2013). Women in European culture and Society. Routledge.
Smith, E.A. (2001), The role of tacit and explicit knowledge in the workplace, Journal of Knowledge Management, 5(4), 311–321. https://www.uky.edu/~gmswan3/575/KM_roles.pdf
Stehr, N., Adolf, M., & Mast, J. L. (2020). Knowledge society, knowledge-based economy, and innovation. In Encyclopedia of Creativity, Invention, Innovation and Entrepreneurship. Cham: Springer International Publishing, 1536-1541.
Tabatabaei, M. (2022). Introducing and utilizing the capacity of influential women is the opposite of ‘woman, life, freedom’.” Shabestan News Agency. Accessible at: http://shabestan.ir/detail/News/1253480 [in Persian]
Tavakoli, N. (2021). Percentage of unemployed educated iranian women. Iran Watch. [in Persian]
Tuya, M. D., & Tuya, M. L. D. (2019). Creating value through information and knowledge flow: Lessons from the public sector applied to the private sector. Journal of Creating Value, 5(2), 210-221.
UNESCO. (2005). Towards knowledge societies: UNESCO world report. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO). Retrieved from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000141843
Vasfi, M., Jafari, S., Abedi, Y., Rahjou, A., Andayesh, S., & Feizollahi, Y. (2020). Research in information science and knowledge studies: Insight, Knowledge, Method and Report. Tehran: Chapar. [in Persian]
Von Krogh, G. (2012). How does social software change knowledge management? Toward a strategic research agenda. Journal of Strategic Information Systems, 21(2), 154–164.
Wang, X., Zhang, S., & Zhang, B. (2022). The policy effects of innovative city pilot on the dual efficiency of industry–university–research knowledge flow. Technology Analysis & Strategic Management, 34(9), 1038-1049.
Wiig, K.M. (1995). Knowledge management methods: practical approaches to managing knowledge. Arlington, TX: Schema Press.
Zafaranchi, L.(2006). Women and family in four development plans. Strategic Studies of Women, 33, 98-129. [in Persian]
Zahedi, M., & Javadi, S. (2018). Knowledge flow approach and its role in organizational entrepreneurship. Policy Paper of Science and Technology, 8(3), 63-75. [in Persian]
Zand, H.,  & Haghighattalab, M. (2014). Identification and ranking of knowledge flow barriers based on the knowledge management cycle of organizations. Industrial Management, 9(26), 1-12. [in Persian]
Zhang, S., & Wang, X. (2022). Does innovative city construction improve the industry–university–research knowledge flow in urban China? Technological Forecasting and Social Change, 174, 121200.
تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی
دوره 59، شماره 3
مهر 1404
صفحه 1-34

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار